|
|
|
|
Üçgen Otomasyon, 2004'ten
beri Schneider Elektrik Yetkili Sistem
İntegratörü... |
|
|
Üçgen
Otomasyon Web Sitesi için tıklayınız |
|
|
 |
|
|
|
|
Üçgen Otomasyon
RS232 /RS485
MODBUS çevirici |
|
Üçgen
Otomasyon
RS232 /RS485
MODBUS çevirici |
|
Merlin
Gerin
PM500 OG-AG
Enerji Analizörü
|
 |
Müller
Ziegler
Güç
Çevirici
(Transducer) |
 |
Merlin
Gerin
PM800 OG-AG
Enerji Analizörü
|
 |
Merlin
Gerin
PM9 AG
Enerji Analizörü
|
 |
Telemecanique
TWIDO programlanabilir
kontrolör |
|
Telemecanique
Magelis XBT-G
Operatör Paneli |
 |
Müller
Ziegler
Akım
Çevirici
(Transducer)
|
 |
Müller
Ziegler
Gerilim
Çevirici
(Transducer) |
|
|
|
|
|
 |
|
|
Enerji
Dağıtım Otomasyonu
|
|
|
|
Kalkınmakta
olan ülkemizde daha hızlı bir gelişme
sağlanabilmesi için enerji ihtiyacının
tam, zamanında ve ucuz karşılanması
ve en önemlisi mevcut enerjinin
en tasarruflu şekilde kullanılması
büyük önem taşımaktadır.
Artan
elektrik enerjisi taleplerinin karşılanması
için büyük yatırım maliyetlerine,
ileri teknolojiye ve yetişmiş insan
gücüne ihtiyaç vardır. Standartlara
uygun olmayan malzemelerin kullanılmasından
veya teknolojiden yeterince faydalanılmamasından
doğan kayıpların bedeli, tüketici
tarafından ödendiği gibi can ve
mal güvenliği açısından da büyük
tehlikeler doğurmaktadır.
Bu riskleri ve kayıpları asgariye
indirmek ve enerji sarfiyatını en
optimum seviyede tutmak vazgeçilmez
hedef olmuştur. Bu hedefi gerçekleştirmenin
en etkili yolu; elektrik enerjisinin
üretildiği, iletildiği, dağıtıldığı
ve tüketildiği tüm elektrik tesislerinde,
dağıtım ve iletim sisteminin kontrol
altında tutulduğu ve en uygun senaryoya
göre kumanda edildiği, enerji parametrelerinin
izlenip sistemin takip altına alındığı
otomasyon sistemleri kurmaktır.
|
| |
Sistemin Avantajları
Bu sistem ile kontrol altında tutulan
ve izlenen bir elektrik dağıtım
sisteminin tüketiciye sağladığı
en büyük kazanç; mevcut enerjinin
en tasarruflu şekilde kullanılması,
can ve mal güvenliği açısından da
riskleri ortadan kaldırmasıdır.
Bunun dışında sistemin avantajları
şu şekilde sıralanabilir:
- Kontrol
edilen elektrik dağıtım sistemine
ait enerji parametreleri sürekli
izlenebildiğinden enerji sarfiyatı
kontrol altındadır.
- Sistemdeki
tüm ekipmanların arıza durumları
anında otomasyon sisteminden izlenebildiğinden
arızaya zaman kaybetmeden müdahale
söz konusudur.
- Son
kullanıcının istekleri de göz
önünde bulundurularak oluşturulmuş
senaryoya göre çalışan otomasyon
sistemi, saha ekipmanlarına hatasız
kumanda edeceğinden dolayı insan
insiyatifinde çalışan sistemlere
oranla çok daha güvenli ve tehlikesiz
olacaktır.
- Otomasyon
sistemleri, insan hatalarını ortadan
kaldırdığı gibi çok az sayıda
bir personelle de kontrol altında
tutulabilir.
- Sistemde
çalışan senaryoya yük alma ve
yük atma prosesleri dahil edilebilir.
Bu da enerji sarfiyatını en optimum
seviyede tutar. Aynı zamanda sistemdeki
ekipmanın ömrünü uzatır. Yük alma
ve yük atma prosesleri, elektrik
üretim noktalarındaki (trafo/jeneratör)
veya belli elektrik tüketim noktalarındaki
yüke göre (çektiği akım veya güce
göre) bu noktaları devreye alır
veya çıkarır. Bu da enerji sarfiyatını
minimuma indirir.
- Sisteme
ait parametrelerin anlık değerlerinin
izlenebilmesinin yanında geçmişe
dönük değerlere de ulaşmak mümkündür.
Bunları rapor halinde alabilme
imkanı da mevcuttur. Böylece tüm
tesisin performansı hakkında bilgi
sahibi olunur ve gerekli tedbirlerin
zamanında alınmasına imkan verir.
Son teknoloji ile kurulan otomasyon
sistemleri, yazılım ve donanım
olarak son derece açık sistemlerdir.
Sonradan genişleyebilme ve değiştirilebilme
özelliklerine sahiptir. Hatta
başka sistemler de otomasyon sistemine
entegre edilebilir.
|
|
|
Sistem Yapısı
Sistem üç ana kısımdan oluşmaktadır:
- Kontrol
ve Kumanda Sistemi,
- Komut
Gönderme ve İzleme Sistemi,
- Saha
Kontrol Ekipmanı.
Kontrol
ve Kumanda Sistemi
İstenilen kontrol senaryolarını
gerçekleştiren birimdir. Bu birimler
için çoğunlukla PLC (Programmable
Logic Controller)'ler kullanılır.
Sahadaki kontrol elemanlarından
gerekli sinyalleri toplar ve üzerindeki
yüklü programa göre sahaya komutlar
gönderir.
PLC sistemine gelen dijital sinyaller;
motorlu şalterlerin açık/kapalı
ve termik arıza sinyalleri, otomatik/manuel
sinyalleri, birtakım arıza sinyalleri
gibi sinyallerdir.
Akım/gerilim/güç/güç faktörü çeviricilerinden
gelen sinyaller ise analog sinyallerdir(4-20
mA, 0-10 VDC vs).
Enerji analizörleri parametre bilgilerini
PLC'ye haberleşme hattı üzerinden
gönderir. Haberleşme çoğunlukla
RS-485 platformu üzerinden Modbus
protokolü ile gerçekleştirilmektedir.
PLC sistemi sahadan gelen bu sinyallere
göre motorlu şalterlere kumanda
edecek dijital sinyaller üretir.
PLC sistemlerinin avantajları şu
şekilde sıralanabilir:
- Röleli
kumanda devrelerindeki karmaşıklığı,
eleman ekleme/çıkarma zorluğunu
ortadan kaldırdığı gibi kolayca
değiştirilebilme/geliştirilebilme
özelliğine sahiptir,
- Uzun
süre bakım gerektirmez,
- Hacim
olarak daha az yer kaplar,
- Yüksek
performanslıdır,
- Olumsuz
endüstriyel ortamlarda ( tozlu,
sıcak, nemli, gürültülü vs ) çalışabilme
gibi özelliklere sahiptir.
- Kapasite
artışı söz konusu olduğunda rahatlıkla
genişleyebilme özelliğine sahiptir.
PLC'leri
programlamak için kullanılan yazılımlar
da, yazılım dünyasındaki gelişmelere
paralel olarak kullanım kolaylığına
ve çok geniş bir fonksiyon kütüphanesine
sahiptir. Bu yazılımlar PC'lerde
çalıştırılabilmektedir. Temel lojik
ve aritmetik fonksiyonlara ek olarak
özel geliştirilmiş fonksiyonları
ve PID gibi özel kontrol algoritmaları
da vardır. Bu nedenle PLC'ler lojik
temele dayanan otomasyon sistemlerinden
başka, geri beslemeli otomasyon
sistemlerinde de rahatlıkla kullanılmaktadır.
Dijital modüllerin dışında analog-dijital,
dijital-analog dönüştürücü modüller,
pozisyon ve hız kontrolu için geliştirilen
modüller, yüksek hızda sayıcı modüller,
özel matematik işlemcili modüller
gibi yüksek teknolojiye sahip modülleri
vardır.
Özellikle orta ve büyük ölçekteki
işletmelerde ihtiyaç duyulan uzak
mesafeden kontrol, network (birden
fazla PLC'nin birbirine bağlanması)
gibi konularda da PLC'ler, gelişmiş
haberleşme protokolleri ve modülleri
vasıtasıyla son derece iyi çözümler
sunmaktadırlar.
Komut Gönderme ve İzleme Sistemi
Kontrol ve kumanda sisteminin kontrolu
altında bulunan tüm noktaların izlenebildiği
ve kumanda edilebildiği bilgisayardan
oluşmaktadır. Bilgisayarda, otomasyon
sistemine izlenebilirlik, bir merkezden
kumanda ve kontrol etme, rapor alma
gibi özellikler kazandıran özel
bir yazılım çalışır. Bu yazılımın
genel ismi SCADA/HMI ( Supervisory
Control and Data Acquisition /Human
Machine Interface )'dır. Bu program
PLC ile sürekli haberleşme içindedir.
PLC-SCADA/HMI arasındaki haberleşmedeki
tüm veriler, yaklaşık olarak, saniyede
bir defa tazelenirler. Bilgisayar
ya da SCADA/HMI uygulaması devre
dışında ise, otomasyon sistemi çalışmasında
bir aksaklık meydana gelmez. Ancak
bu süreç içinde haberleşme olmayacağı
için, bilgisayarda veri ve alarm
kaydı yapılamaz.
SCADA yazılımının başlıca özellikleri
şöyle sıralanabilir:
- Saha
elemanlarına kumanda emri gönderme,
- Saha
elemanlarının durumlarını izleme,
- Enerji
parametrelerini izleme ve sabit
diske kaydetme,
- Enerji
parametre grafikleri
- Arızaları
takip etme,
- Alarm
gruplaması ve yönetimi,
- Sesli
ve grafik animasyonlarla operatörü
uyarma,
- Rapor
oluşturma ( geçmiş tarihlerde
de alabilme imkanı ),
- Analog
değerlerin zamana göre değişim
eğrilerini oluşturma,
- 100
ayrı şifreleme seviyesi ile yeterli
derecede güvenlik,
- Genişleyebilme,
network'a bağlanabilme.
Alarm izleme
Operatör, sisteme ait tüm arızaları
bilgisayardan on-line takip edebilmektedir.
Arıza ile ilgili açıklayıcı bilgiler
(oluştuğu zaman, yer, operatör,
giderildiği zaman, açıklama) operatöre
sunulmakta ve yetkili mühendisin
sonradan inceleyebilmesi ve yazıcıdan
kağıda dökebilmesi için sabit diske
kaydedilmektedir. Ayrıca alarmların
tesisteki ünitelere göre gruplanması
da mümkündür.
Raporlama
Raporlama için belirlenen tüm bilgiler,
sabit diske kayıt edilmektedir.
Kapsamlı raporlar bu bilgiler kulalnılarak
alınmaktadır. Raporlara ek olarak
hedef değer-gerçek değer karşılaştırması
yapılmakta ve tesisin performansı
ortaya çıkarılmaktadır.
Trendler
Sahadaki analog değerlerin zamana
göre değişim eğrileri (trendler),
anlık ve geçmişe dönük olarak alınabilmektedir.
Faturalama
Tesisin alt birimlerinin tükettiği
enerji, bu birimlere farklı birim
fiyatlarla ve indirimlerle fatura
edilebilir. Faturalama opsiyonuna
istenilen bir çok parametre daha
ilave edilebilir.
Güvenlik
SCADA sisteminde yeterli derecede
güvenlik sağlanmıştır. Tesis dışı
üçüncü şahısların sisteme girmesi,
100 ayrı şifreleme seviyesi imkanı
ile engellenmiştir. Operatörler,
sadece kendilerine izin verilen
işlemleri gerçekleştirebilirler.
MS-DOS ve Windows ortamlarına geçiş
engellenmiştir.
Saha Kontrol Ekipmanı
|
Motorlu Şalterler |
Motorlu
Şalter
Tesislerde elektrik üretim noktalarının
( trafo ve jeneratör ) çıkışına
ve elektrik dağıtım sistemindeki
enerji tüketim noktalarının girişine
kurulan kompakt şalterler, birtakım
ek donanımlar ilave edilerek otomasyon
sistemine entegre edilir.
Son yıllarda özellikle otomasyon
sistemine kolayca entegre edilebilecek
şekilde üretilen kompakt şalterler,
son derece güvenli ve her türlü
ihtiyaca cevap verecek niteliktedirler.
Birbirinin aynı birkaç kesme ünitesinden
oluşurlar. Kısa devre durumunda
bunların iç tasarımı, özellikle
de döner kontak hareketi, son derece
hızlı kontak tepmesine ve bunun
sonucu olarak da kısa devre akımının
sınırlanmasına yol açar. Ayrıca
kısa devre durumunda açtırma ünitelerindeki
hava basıncının artması, doğrudan
devre kesici açtırma mekanizmasını
işletir. Bu teknikle, yanıt süresini
yaklaşık 1000 ms'ye düşüren çok
hızlı bir kesme sağlanmış olur.
Kompakt şalterler, çok yüksek akım
sınırlama kapasiteleri sayesinde
kısa devre akımlarını ortaya çıkar
çıkmaz "bastırır" ve böylece
kısa devrelerin genellikle yol açtığı
yıpranmalardan (kendileri de dahil
olmak üzere) tüm elektrik gereçlerini
etkin bir biçimde korurlar.
şaltere kolayca eklenebilen komple
bir aksesuar seti kullanılarak,
çıplak kabloların, kablo pabuçlarının
ve baraların, soketli ve çekmeceli
versiyonların önden ve arkadan bağlanması
da dahil olmak üzere çok sayıda
bağlantı olanağı mevcuttur.
Kompakt şalterlerin otomasyon sistemine
entegre olabilmesi için ihtiyaç
duyulan ek donanımlar şunlardır:
- Şalterler,
motor mekanizması ile donatıldıklarında
uzaktan ya da otomatik olarak
kumanda edilirler. Motor mekanizmalarının
50.000 çalışma çevrimine kadar
mekanik ve 30.000 işleyişe kadar
da elektriksel dayanıklılığı vardır.
80 ms'nin altında olan kapama
süresi sayesinde her türlü uygulamaya
ve özellikle de ek kaynakların
senkron kuplajına uygundur. Ayrıca
motor mekanizması şaltere takıldığında
elle çalıştırma özellikleri değişmez.
- Motorların
yanıt süresi; açarken 500 ms'nin,
kapatırken 80 ms'nin ve yayın
kurulması ise 1000 ms'nin altındadır.
-
Şalterin arıza ve çalışma durumlarını
otomasyon sistemine dahil etmek
için birtakım anahtarlar şaltere
monte edilir. Bunlar;
- Şalterlere
toprak-hata koruması eklemek
için kaçak akım röleleri kullanılır.
Toprak hatasından kaynaklanan
açılmaların uzaktan izlenmesi
için de SDV yardımcı anahtarı
takılır.
- Şalter
kontaklarının konumunu gösteren
OF (açık/kapalı) anahtarı
takılır.
- Şalterin
aşırı yük, kısa devre, gerilim
bobinin ya da açtırma butonunun
çalıştırılması gibi nedenlerle
açılmış olduğunu göstermek
için SD (açılma sinyali )
veya SDE ( hata sinyali )
anahtarı takılır.
- Şalterlerin
uzaktan kumandası için şaltere
gerilim bobini takılır. Bunlar
MN ( düşük gerilim bobini
) ve MX ( şönt bobini ) bobinleridir.
- MN
bobininde kontrol gerilimi
açtırma eşiğinin altına düştüğünde
şalteri açtırır. Açtırma eşiği
anma geriliminin 0.35 ile
0.7 katı arasında olabilir.
Gerilim, anma geriliminin
0.85 katını aştığı zaman da
şalter kapanır. Ayrıca bu
bobin, geçici gerilim düşmelerinden
kaynaklanan gereksiz açılmaları
da önler.
- MX
bobininde ise kontak gerilimi
anma geriliminin 0.7 katının
üzerine çıkınca şalteri açtırır.
Bobinlerin
yanıt süresi 50 ms'nin altındadır.
- Bu
donanımların dışında şalterlere
isteğe göre bazı ilaveler daha
yapılabilir;
- Gerilim
göstergesi (şalterin terminallerine
güç verildiğini saptar ve
gösterir),
- Akım
transformatörü (faz akımlarını
ölçer),
- Ampermetre
modülü (fazlardan herbirindeki
akımı ölçer ve gösterir),
- Yalıtım
izleme modülü (bir yük devresindeki
yalıtımın azalmasını saptar
ve gösterir).
|
|

Çevirici
(Transducer)
|
Çevirici
(Transducer)
Enerji dağıtım sistemindeki gerekli
ve istenen noktalardaki gerilim/akım/güç/güç
faktörü gibi parametrelerin izlenmesi
için kullanılırlar.
Akım ve gerilim çeviricileri;
bağlandığı noktada akım ve gerilim
değerleriyle orantılı bir DC akım
üretirler. Çıkış, akım kaynağı özelliğinde
olup çıkış akımı maksimum yük direncini
aşmamak kaydıyla çeviricinin yük
direncinden bağımsızdır.
Akım çeviricide ölçme girişine ana
akım trafolarının sekonderi bağlanır
ve ana akım trafolarından alınan
akım bilgisi çeviricinin içindeki
akım trafosu yardımıyla akımla orantılı
bir AC gerilime dönüştürülür. Gerilim
çeviricide ise akım trafosu yerine
bir gerilim trafosu bulunur.
Gerek akım gerekse gerilim trafosu,
çeviricinin elektronik devreleri
ile elektrik şebekesi arasında hem
galvanik bir izolasyon sağlanır,
hem de akım ve gerilim değerleri
elektronik devreler için uygun seviyeye
dönüştürülür.
Ölçü trafolarının çıkışında elde
edilen ölçülecek akımla veya gerilimle
orantılı AC gerilim bilgisi önce
filtre edilir ve sonra da doğrultulur
ve tekrar filtre edilir. Filtre
çıkışındaki DC gerilim, çıkış amplifikatörüne
verilir. Bu amplifikatör, girişindeki
DC gerilimle orantılı DC akım üreten
bir akım kaynağı özelliğindedir.
Bunun çıkışı, aynı zamanda çeviricinin
de çıkışı olup otomasyon sistemi
için gerekli olan 4-20 mA üretir.
Güç çeviricileri; aktif ve
reaktif güç çevirici olmak üzere
iki türlüdür. Her iki çevirici de
trifaze bir elektrik şebekesindeki
aktif ve reaktif güçle orantılı
bir DC akım üretirler.
Her iki çevirici de çift wattmetre
yöntemiyle aktif ve reaktif gücü
ölçerler. Yani çevirici içinde iki
adet wattmetre bulunur. Ayrıca yine
çevirici içinde her wattmetre için
akım ve gerilim trafoları bulunur.
Bu trafolar, çeviricinin elektronik
devreleri ile şebeke arasında hem
galvonik bir izolasyon sağlar hem
de sinyalleri elektronik devreler
için uygun bir seviyeye dönüştürür.
Bu şekilde wattmetreye gelen akım
ve gerilim bilgileri, time-division
multiplication prensibiyle çarpılarak
güç ölçülür. Her wattmetrenin çıkışında
güçle orantılı bir DC gerilim oluşur.
Bu gerilimler,aktif güç çeviricisinde
toplanarak, reaktif güç çeviricisinde
ise farkı alınarak bir alçak geçiren
filtre üzerinden çıkış amplifikatörüne
verilir. Bu amplifikatörün çıkışıda
çeviricinin çıkışı olup otomasyon
sistemi için gerekli olan 4-20 mA
sinyal verir.
Güç faktörü çeviricisi ise
tesisdeki güç faktörünü ( cosF),
hem endüktif hem de kapasitif bölgelerde
0.1 ile 1.0 arasında ölçer.
GF çevirici, ana hatlarıyla bir
Analog/Dijital çevirici ve bir yön
belirleyiciden oluşur.
GF çeviricisi, üç fazlı bir sistemde
fazlardan herhangi birinin gerilimi
ile o faza ait akım arasındaki faz
açısının cos'ünü alır. Çevirici
de akım kare dalgaya çevrilerek
genliği sabit hale getirilir. Gerilim
ise belli aralıkdaki değişmelerde
genliği sabit hale getirilir. Ve
bu iki bilgi U*I*cosF'yi
alan bir çarpma devresine verilir.
U ve I sabit olduğundan çarpma devresinin
çıkışında elde edilen gerilim, tamamen
cos ile orantılı ve lineerdir. CosF
ile orantılı bu gerilim, Analog/Dijital
çevirici ile sayısal hale dönüştürülüp
çeviricinin göstergesine gönderilir.
GF çeviricideki yön belirleyici
ise yükün kapasitif veya endüktif
olduğunu tespit eder.
|
|

Enerji
Analizörü
|
Enerji
Analizörü
Tek ve üç fazlı elektrik sistemlerinde
AC sinyalleri ölçmek ve izlemek
amacıyla kullanılır. Bu sinyaller;
gerilim, akım, aktif/reaktif/görünür
güç ve tüketimi, ortalama aktif/reaktif/görünür
güç, güç faktörü, frekans, her faz
için tepe faktörü, ani sıçramalar
gibi sinyallerdir.
PC, PLC gibi akıllı birimlere bilgi
aktarımı için standart haberleşme
protokollerine (RS232, RS485) uygun
haberleşme kanalları mevcuttur.
Ağ ortamına çok sayıda cihaz bağlanabilir.
Elektriksel parametreleri ağ ortamına
göndermesinin yanında, harcanan
ve üretilen aktif enerji miktarı
ile endüktif ve kapasitif reaktif
enerji miktarını ölçüp, bu miktarların
niceliği ile orantılı darbe çıkışları
verebilir. Bir çok ölçü aleti, röleler,
çeviriciler gibi cihazların yerine
kullanılabilir. Programlanabilme
özelliği ve raporlama opsiyonu da
mevcuttur.
Ayrıca bazı tiplerinde birden fazla
terim opsiyonu vardır. Enerji tasarrufuna
yönelik bu fonksiyon, bir günü zaman
dilimlerine böler. Bu zaman dilimlerinde
enerji tüketim fiyat tarifeleri
farklıdır. Bu tarifelere göre optimum
enerji tüketim planı çıkarılır ve
uygulanır. Peryotlar cihazın saatine
göre programlanabilir ya da harici
kontaklar bu iş için kullanılabilir.
|

Enerji Sayacı |
Enerji
Sayacı
Tek
ve üç fazlı elektrik sistemlerinde
dağıtım noktalarının enerji tüketimini
tek merkezden izlemek amacıyla kullanılır.
Digital sayaçlar, enerji tüketimi
ile orantılı olarak darbe çıkışları
verir. Bu darbeler bir darbe toplayıcı
ya da PLC ile toplanırlar. Enerji
tüketim miktarı toplanan darbeler
kullanılarak hesaplanır. Programlanma
özelliği ile, bir darbenin tekabül
ettiği enerji sarfiyatı kWh biriminden
belirlenir ve cihaza yüklenir.
Bazı tiplerinde birden fazla terim
opsiyonu vardır. Enerji tasarrufuna
yönelik bu fonksiyon, bir günü zaman
dilimlerine böler. Bu zaman dilimlerinde
enerji tüketim fiyat tarifeleri
farklıdır. Peryotlar cihazın saatine
göre programlanabilir.
|
| |
Reaktif
Güç Kontol Rölesi
Mikroişlemci kontrollü otomatik
güç faktörü (GF) regülatörüdür.
Üç fazlı düşük gerilimde (220, 380,
415 VAC) ve aynı zamanda yüksek
gerilimde, akım ve gerilim trafoları
kullanılarak çalıştırılabilir. Kondansatör
kademelerinin optimum kullanımını
sağlar. Tek fazlı sistemler için
olanı da mevcuttur.
Cihaz, yükün çektiği reaktif gücü
ölçer ve mikroişlemci de cos 'yi
ayarlanan değerde tutmak için gerekli
kondansatör kademelerini devreye
alır ya da devreden çıkarır. Regülasyon
ve alarm sistemleri son derece hassastır.
Harmonik limitini hiçbir zaman kondansatörler
için tehlike oluşturacak miktara
çıkarmaz.
Aşırı gerilim, aşırı harmonik, aşırı
rezonans, ısı korumaları ve alarmları
ile yetersiz kompanzasyon ve arızalı
ya da güç kaybına uğramış kondansatör
alarmları mevcuttur.
Mikroişlemci
kontrollü ölçme ve koruma röleleri
Farklı uygulamalarda koruma amaçlı
kullanılır. Rölelerin koruma aralıkları
kullanıcı isteği doğrultusunda programlanabilir.
Koruma özelliğinin yanısıra, bağlandığı
noktadaki bir çok elektriksel parametreyi
ölçer (gerilim, akım, GF, aktif/reaktif/görünür
güç). Bilgisayara bağlanabilmesi
için standart haberleşme protokollerine
uygun kanalları mevcuttur. Bazı
tipleri şunlardır:
- Akım
röleleri
- Üç
faz aşırı akım + toprak kaçağı,
- Üç
faz aşırı akım + toprak kaçağı
+ çift ayar,
- Üç
faz aşırı akım + yönlü toprak
kaçağı,
- Termik
üç faz aşırı akım + toprak
kaçağı + dengesizlik,
- Yönlü
üç faz aşırı akım + yönlü
toprak kaçağı, vs.
- Gerilim
röleleri
- Üç
faz aşırı/düşük gerilim +
aşırı/düşük frekans,
- Gerilim
ve frekans kontrol rölesi,
vs.
- Komple
motor koruma rölesi
- Generatör
koruma röleleri
- Üç
faz termal aşırı gerilim +
aşırı akım + dengesizlik +
stator toprak kaçağı + alan
kaybı + ters güç, vs.
Harmonik sorunu ve çözümü
Enerjinin üretildiği, dağıtıldığı
ve tüketildiği tüm tesislerde ideal
olan, akım ve gerilimin 50 Hz frekansta
ve sinüsoidal dalga şeklinde olmasıdır.
Fakat bazı yükler, karakteristiklerinden
dolayı çeşitli frekans seviyelerinde
akım ve gerilim (harmonik) oluştururlar.
Kesintisiz güç kaynakları, DC motorlar,
AC sürücüler, ark ocakları, ofis
ekipmanı (PC, yazıcı, vs), elektronikbalastlı
armatürler bu yüklere örnek verilebilir.
Harmoniklerin önemli zararlarını
aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:
- Kondansatör
kademelerinin sigortası atar,
- Elektromekanik
cihazlar ısınır,
- Termik
manyetik şalter ve röleler anormal
stop eder,
- Ateşleme
devreleri anormal çalışır,
- Enerji
nakil hatlarında dalgalanmalar
meydana gelir,
- Haberleşme
sistemlerinde endüktif etkiler
oluşur,
- Sistemlerde
rezonans oluşur ve şebekeden aşırı
akım çekilir,
- Makinalarda
mekanik titreşimler oluşur,
- Bilgisayar
terminallerinde gürültü oluşur.
Standart
akım ve gerilim ölçü aletleri, 50
Hz'lik şebekeden çekilen akım ve
gerilimi gösterir fakat farklı frekans
seviyelerinden çekilen akım ve gerilimi,
sağlıklı olarak göstermez. Bu sebeple
de tüketilen akım ve gerilim hakkında
doğru bilgi elde edilemez. Ayrıca
bu harmonikler enerji tüketiminin
artmasına da sebep olur.
Harmonik filtrasyon ve kompanzasyon
sistemleri ile bu olumsuzluklar
kontrol altına alınır ve giderilir.
Harmonik filtrasyon ve kompanzasyon
sistemlerindeki harmonik analizörler,
belli harmonik seviyesine kadar
her seviyedeki akım, gerilim ve
bunların içindeki bozulma yüzdelerini
saptar. Akım ve gerilim dayanımı
yüksek kondansatör grupları ve yüksek
akım mertebelerinde endüktif özelliğini
kaybetmeyen anti-harmonik reaktörler
(endüktans bobinleri) ile filtrasyon
ve kompanzasyon sistemleri kurulur.
Ayrıca yine bu sistem içinde yer
alan reaktif güç kontrol rölesi
ile de harmonik ve rezonanslar ölçülür,
kontrol edilir ve sistem korunur.
|
|
|
|
|
|